|
Getting your Trinity Audio player ready...
|
“आली दिवाळी, आली दिवाळी,आनंदाची उधळण झाली,दारी सजली सुंदर रांगोळी,पणत्यांच्या प्रकाशात न्हाऊन गेली संध्याकाळी!”
‘दिवाळी’ हा शब्द ऐकला तरी मनामध्ये एक वेगळाच उत्साह आणि आनंद निर्माण होतो. दिवाळी हा हिंदू धर्मातील आणि संपूर्ण भारतातील सर्वात मोठा, पवित्र आणि आनंदाचा सण आहे. याला ‘दीपावली’ किंवा ‘प्रकाशाचा सण’ असेही म्हटले जाते.
शालेय परीक्षांमध्ये ‘माझा आवडता सण दिवाळी’ या विषयावर नेहमी निबंध विचारला जातो. म्हणूनच, या लेखामध्ये आपण दिवाळी निबंध मराठी (Diwali Essay in Marathi) १० ओळी, १०० शब्द, २०० शब्द आणि सविस्तर ५०० शब्दांत पाहणार आहोत.
दिवाळी निबंध मराठी १० ओळी (10 Lines on Diwali in Marathi)
लहान वर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी १० ओळींचा सोपा दिवाळी निबंध:
१. दिवाळी हा माझा सर्वात आवडता आणि भारतातील सर्वात मोठा सण आहे.
२. दिवाळीला ‘दीपावली’ किंवा ‘दिव्यांचा सण’ असेही म्हटले जाते.
३. हा सण ऑक्टोबर किंवा नोव्हेंबर महिन्यात येतो.
४. दिवाळीच्या निमित्ताने सर्व लोक आपली घरे स्वच्छ करतात आणि दिव्यांनी सजवतात.
५. या सणाला घरासमोर रोज सुंदर रांगोळी काढली जाते आणि पणत्या लावल्या जातात.
६. दिवाळीमध्ये घराघरात चकली, लाडू, करंजी, चिवडा असा चविष्ट फराळ बनवला जातो.
७. दिवाळी साधारणपणे पाच ते सहा दिवस साजरी केली जाते.
८. या दिवशी सर्वजण नवीन कपडे घालतात आणि एकमेकांना शुभेच्छा देतात.
९. दिवाळी हा सण अंधारावर प्रकाशाचा आणि वाईटावर चांगुलपणाचा विजय दर्शवतो.
१०. आपण सर्वांनी फटाके न फोडता ‘प्रदूषणमुक्त दिवाळी’ साजरी केली पाहिजे.
दिवाळी निबंध मराठी (१०० शब्द) – Short Diwali Essay
दिवाळी हा आपल्या देशातील सर्वात मोठा आणि आनंदाचा सण आहे. हा सण प्रकाशाचा, उत्साहाचा आणि मांगल्याचा सण म्हणून ओळखला जातो. पौराणिक कथेनुसार, भगवान श्रीराम यांनी रावणाचा वध करून १४ वर्षांचा वनवास संपवला आणि ते अयोध्येला परतले. त्यांच्या स्वागतासाठी अयोध्यावासीयांनी संपूर्ण नगरीत तुपाचे दिवे लावले होते. तेव्हापासून दिवाळी साजरी केली जाते.
दिवाळीच्या काळात सर्वजण आपली घरे स्वच्छ करतात आणि फुलांनी, दिव्यांनी तसेच आकाशकंदिलाने सजवतात. घरात चकली, चिवडा, लाडू, करंजी असा गोडधोड फराळ केला जातो. मुले नवीन कपडे घालून आनंदोत्सव साजरा करतात. दिवाळी हा सण आपल्याला प्रेम, बंधुभाव आणि एकत्र राहण्याचा संदेश देतो.
माझा आवडता सण दिवाळी निबंध (२०० शब्द)
दिवाळी हा भारतातील प्रत्येक घराघरात मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जाणारा सण आहे. दिवाळीला दीपावली असेही म्हणतात, ज्याचा अर्थ ‘दिव्यांची रांग’ असा होतो. हा सण केवळ आनंदाचा नाही तर आपल्या संस्कृतीचे दर्शन घडवणारा सण आहे.
दिवाळीची सुरुवात वसुबारस या दिवसापासून होते, ज्या दिवशी गायीची आणि वासराची पूजा केली जाते. त्यानंतर धनत्रयोदशीला धनाची पूजा केली जाते. नरक चतुर्दशीच्या दिवशी पहाटे लवकर उठून सुगंधी उटणे लावून अभ्यंगस्नान करण्याची प्रथा आहे. या दिवशी कारीत फोडून नरकासुराच्या वधाचे प्रतीक साजरे केले जाते.
दिवाळीतील सर्वात महत्त्वाचा दिवस म्हणजे लक्ष्मीपूजन. या संध्याकाळी व्यापारी आणि घरातील लोक सुख-समृद्धीसाठी देवी लक्ष्मीची आणि गणपतीची मनोभावे पूजा करतात. त्यानंतर बलिप्रतिपदा (दिवाळी पाडवा) हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक शुभ दिवस मानला जातो, जो पती-पत्नीच्या नात्यातील प्रेम वाढवतो. दिवाळीचा शेवटचा दिवस म्हणजे भाऊबीज, ज्या दिवशी बहीण आपल्या भावाला ओवाळते आणि त्याच्या दीर्घायुष्यासाठी प्रार्थना करते.
सध्याच्या काळात फटाक्यांमुळे वायू आणि ध्वनी प्रदूषण मोठ्या प्रमाणावर वाढले आहे. त्यामुळे आपण सर्वांनी फटाक्यांचा मोह टाळून ‘पर्यावरणपूरक दिवाळी’ साजरी करण्याचा संकल्प केला पाहिजे. दिवाळी हा खऱ्या अर्थाने अंधारावर प्रकाशाचा आणि निराशेवर आशेचा विजय आहे.
दिवाळी निबंध मराठी सविस्तर (५०० शब्द) – Detailed Essay on Diwali in Marathi
प्रस्तावना
आपला भारत देश हा सणांचा आणि उत्सवांचा देश आहे. इथे वर्षभर अनेक सण साजरे केले जातात, पण त्या सर्वांमध्ये ‘दिवाळी’ (Diwali) हा सण सर्वांचा मुकुटमणी मानला जातो. आश्विन आणि कार्तिक या मराठी महिन्यांच्या संधिकाळावर हा सण येतो. दिवाळी म्हणजे सगळीकडे रोषणाई, फटाक्यांची आतषबाजी, गोड फराळ आणि नवीन कपड्यांची रेलचेल!
दिवाळीचे ऐतिहासिक आणि पौराणिक महत्त्व
दिवाळी साजरी करण्यामागे अनेक पौराणिक कथा आहेत. सर्वात प्रसिद्ध कथेनुसार, मर्यादा पुरुषोत्तम प्रभू श्रीराम यांनी लंकापती रावणाचा वध केला आणि आपला १४ वर्षांचा वनवास पूर्ण करून पत्नी सीता आणि भाऊ लक्ष्मण यांच्यासह ते अयोध्येत परतले. आपल्या लाडक्या राजाच्या आगमनाच्या आनंदात अयोध्येतील प्रजेने संपूर्ण नगरी दिव्यांनी उजळून टाकली होती. तो दिवस कार्तिक अमावस्येचा होता. तेव्हापासून आजतागायत आपण हा दिवस ‘दिवाळी’ म्हणून साजरा करतो.
सणाचे स्वरूप आणि उत्साहाचे पाच दिवस
दिवाळी हा सण एका दिवसाचा नसून तो पाच ते सहा दिवसांचा एक मोठा उत्सव आहे. याची सुरुवात ‘वसुबारस’ या दिवसाने होते.
- धनत्रयोदशी: या दिवशी नवीन वस्तू आणि सोन्या-चांदीची खरेदी करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. याच दिवशी आरोग्याची देवता धन्वंतरीची पूजा केली जाते.
- नरक चतुर्दशी: भगवान श्रीकृष्णाने याच दिवशी नरकासूर या राक्षसाचा वध केला होता. महाराष्ट्रात या दिवशी पहाटे लवकर उठून सुगंधी तेल आणि उटणे लावून अभ्यंगस्नान केले जाते. तसेच ‘कारीत’ फोडून वाईट प्रवृत्तींचा नाश केल्याचे प्रतीक मानले जाते.
- लक्ष्मीपूजन: हा दिवाळीचा मुख्य दिवस असतो. अमावस्येच्या या अंधाऱ्या रात्री घरोघरी पणत्या लावून प्रकाश केला जातो आणि संपत्ती व समृद्धीची देवता माता लक्ष्मीची पूजा केली जाते.
- दिवाळी पाडवा (बलिप्रतिपदा): हा दिवस पती-पत्नीच्या प्रेमाचे प्रतीक आहे. तसेच व्यापारी लोकांसाठी हा नवीन वर्षाचा पहिला दिवस मानला जातो.
- भाऊबीज: हा सण बहीण-भावाच्या अतूट प्रेमाचा आणि विश्वासाचा सण आहे. या दिवशी बहीण भावाला ओवाळते आणि भाऊ तिला प्रेमाने ओवाळणी (भेटवस्तू) देतो.
फराळाची चव आणि खरेदीचा आनंद
दिवाळीची चाहूल लागताच घराघरात साफसफाई सुरू होते. आईच्या हातच्या फराळाचा सुगंध घरभर दरवळू लागतो. चकली, चिवडा, शंकरपाळी, लाडू, करंजी, अनारसे असा विविध प्रकारचा फराळ बनवला जातो. लहान मुले अंगणात मातीचा किल्ला बनवतात. बाजारपेठांमध्ये नवीन कपडे, आकाशकंदील, रांगोळीचे रंग आणि पणत्या खरेदी करण्यासाठी लोकांची मोठी गर्दी उसळलेली दिसते.
पर्यावरणपूरक दिवाळीची गरज (Eco-Friendly Diwali)
दिवाळी हा प्रकाशाचा सण आहे, पण आजकाल तो फटाक्यांचा सण बनत चालला आहे. मोठ्या आवाजाच्या आणि धुराच्या फटाक्यांमुळे पर्यावरणाचे, लहान मुलांचे आणि प्राणी-पक्ष्यांचे खूप मोठे नुकसान होते. त्यामुळे आता आपण सर्वांनी बदलले पाहिजे. आपण मातीचे दिवे वापरून, गरजूंना फराळ वाटून आणि फटाके न फोडता ‘प्रदूषणमुक्त आणि पर्यावरणपूरक दिवाळी’ साजरी केली पाहिजे.
निष्कर्ष
थोडक्यात सांगायचे तर, दिवाळी हा सण आपल्याला वाईटावर चांगल्याचा, आणि अज्ञानाच्या अंधारावर ज्ञानाच्या प्रकाशाचा विजय मिळवायला शिकवतो. हा सण आपल्या आयुष्यातील सर्व दुःख आणि निराशा दूर करून एक नवी आशा आणि आनंद घेऊन येतो. असा हा चैतन्याचा सण माझा सर्वात आवडता सण आहे.
दिवाळीवर सुंदर विचार आणि कोट्स (Quotes on Diwali in Marathi)
- “दिवाळी म्हणजे अंधारावर प्रकाशाचा आणि वाईटावर चांगुलपणाचा विजय.”
- “फटाक्यांचा धूर नको, दिव्यांचा प्रकाश हवा… सर्वांना दिवाळीचा सण प्रदूषणमुक्त हवा!”
- “पणत्यांच्या उजेडात उजळून जाऊ दे तुमचे जीवन… दिवाळीच्या तुम्हाला खूप खूप शुभेच्छा!”
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
१. दिवाळीचा सण का साजरा केला जातो?
उत्तर: प्रभू श्रीराम यांनी रावणाचा वध करून १४ वर्षांचा वनवास संपवला आणि ते अयोध्येला परतले, या आनंदात दिवाळी हा सण साजरा केला जातो. तसेच श्रीकृष्णाने नरकासुराचा वध केल्याचा आनंद म्हणूनही दिवाळी साजरी होते.
२. दिवाळीतील मुख्य ५ दिवस कोणते आहेत?
उत्तर: धनत्रयोदशी, नरक चतुर्दशी, लक्ष्मीपूजन, पाडवा (बलिप्रतिपदा) आणि भाऊबीज हे दिवाळीतील मुख्य पाच दिवस मानले जातात.
३. प्रदूषणमुक्त दिवाळी कशी साजरी करावी?
उत्तर: फटाके न फोडता, चिनी दिव्यांऐवजी मातीच्या पणत्या लावून आणि इको-फ्रेंडली रंगांनी रांगोळी काढून आपण प्रदूषणमुक्त दिवाळी साजरी करू शकतो.
